CBAM (SKDM) Monitoring Plan Nedir, Nasıl Hazırlanır?

CBAM (SKDM) Monitoring Plan Nedir?

CBAM (SKDM) Monitoring Plan, CBAM (SKDM) kapsamındaki ürünler için embedded emissions (gömülü emisyonların)
hangi verilerle, hangi yöntemle ve hangi sıklıkta hesaplanacağını tanımlayan resmî teknik plandır.

Basitçe şu sorulara cevap verir:

“Hangi veriyi, nereden, nasıl toplayacağım ve bunu CBAM (SKDM)’a nasıl kanıtlayacağım?”

Monitoring plan;

Raporun kendisi değildir
Hesaplama dosyası değildir
CBAM (SKDM) raporlamasının metodolojik omurgasıdır

CBAM (SKDM) genel çerçevesi için bkz:
👉 CBAM (SKDM) Nedir?

Monitoring Plan Neden Zorunlu?

CBAM (SKDM), yalnızca sayı beyanı istemez;
hesabın nasıl yapıldığını da görmek ister.

Monitoring plan:

Default value mı actual data mı kullandığını
Hangi varsayımları yaptığını
Verinin doğrulanabilir olup olmadığını

resmî olarak ortaya koyar.

⚠️ Önemli:
Monitoring plan olmadan yapılan hesaplamalar, doğrulama aşamasında reddedilebilir.

CBAM (SKDM) Monitoring Plan Hangi Unsurları İçerir?

İyi hazırlanmış bir monitoring plan, aşağıdaki ana başlıklardan oluşur.

1. Ürün ve Kapsam Tanımı

Bu bölümde:

Ürünün adı
CN kodu
Ürün tipi (basit ürün / yarı mamul)
Üretim yapılan tesis

net şekilde tanımlanır.

Yanlış CN kodu → yanlış metodoloji → yanlış CBAM (SKDM) maliyeti demektir.

Detay için:
👉 CBAM (SKDM) Kapsamındaki Ürünler ve CN Kodları

2. Sistem Sınırlarının Tanımlanması

Monitoring plan, hangi emisyonların dahil olduğunu açıkça belirtmelidir.

Genellikle:

Direct emissions (yakıt, proses)
Indirect emissions (elektrik, ısı)

ayrı ayrı tanımlanır.

Sınırların belirsiz bırakılması, hesaplamayı geçersiz kılar.

Kavramsal çerçeve için:
👉 Embedded Emissions Nedir?

3. Veri Kaynakları ve Ölçüm Yöntemleri

Her veri kalemi için şu sorular cevaplanmalıdır:

Veri nereden geliyor?
Nasıl ölçülüyor?
Hangi sıklıkla kaydediliyor?

Örnek:

Elektrik → Ana sayaç / aylık fatura
Doğalgaz → Sayaç / ERP kaydı
Üretim → Üretim raporu / MRP sistemi

Not:
“Tahmin” veya “ortalama” ifadeleri monitoring plan’da zayıf kabul edilir.

4. Actual Data mı Default Value mı?

Monitoring plan, hangi yaklaşımın kullanıldığını açıkça belirtir.

Actual Data Kullanılıyorsa:

Ölçülebilirlik
İzlenebilirlik
Tahsis yöntemi
Dokümantasyon

net şekilde anlatılmalıdır.

👉 Actual (Gerçek) Veri Nedir?

Default Value Kullanılıyorsa:

Neden actual data kullanılamadığı
Hangi koşullarda default value’a düşüldüğü

gerekçelendirilmelidir.

👉 Default Value Nedir?

5. Tahsis (Allocation) Metodolojisi

Bir tesis birden fazla ürün üretiyorsa:

Toplam emisyonun ürünlere nasıl dağıtıldığı
Kullanılan tahsis kriteri (kütle, enerji vb.)

açıkça yazılmalıdır.

Tahsis mantığı belirsizse:

Actual data reddedilir
Default value uygulanabilir

6. Hesaplama Metodolojisi

Bu bölümde:

Kullanılan formüller
Emisyon faktörleri
Varsayımlar
Yuvarlama kuralları

yer alır.

Hesaplama sürecinin tamamı için:
👉 CBAM (SKDM) Embedded Emissions Nasıl Hesaplanır?

7. Veri Kalitesi ve Kontrol Mekanizmaları

Monitoring plan, verinin kalitesini nasıl güvence altına aldığını da gösterir:

Veri kontrolleri
Tutarlılık kontrolleri
Revizyon ve düzeltme süreci
İç onay mekanizması

Bu bölüm, doğrulayıcılar için kritik önemdedir.

8. Dokümantasyon ve Kanıt Seti

CBAM (SKDM) monitoring plan, şu dokümanların nerede saklandığını belirtmelidir:

Sayaç fotoğrafları
Faturalar
Üretim raporları
Hesaplama tabloları

“İstersen gösteririm” yaklaşımı kabul edilmez;
dokümanlar hazır ve erişilebilir olmalıdır.

Monitoring Plan Ne Zaman Hazırlanmalı?

En doğru zaman:

Geçiş döneminde (2023–2025)

Çünkü:

2026 sonrası mali yükümlülük başlar
Monitoring plan eksikse default value riski artar

Zaman çizelgesi için:
👉 CBAM (SKDM) Raporlama Takvimi (2023–2026–2034)

Sık Yapılan Hatalar

Monitoring plan’ı rapordan sonra yazmak
Excel hesap dosyasını monitoring plan sanmak
Actual data’yı kanıtlayamamak
Tahsis yöntemini tanımlamamak
Dokümantasyonu eksik bırakmak

Bu hatalar, doğrudan maliyet artışı anlamına gelir.

Sonuç

CBAM (SKDM) monitoring plan, CBAM (SKDM) uyumunun en kritik belgesidir.

İyi hazırlanmış bir monitoring plan:

Actual data kullanımını mümkün kılar
Default value riskini azaltır
Doğrulama sürecini hızlandırır
CBAM (SKDM) maliyetini yönetilebilir hale getirir

CBAM (SKDM)’da “hesaplama” kadar nasıl hesapladığını anlatmak da zorunludur.

🔗 İlgili Rehberler

CBAM İzleme Planınızı Dijital Ortamda Yönetin

CBAM Monitoring Plan Uyumlu Raporlama ve Beyan Yazılımı — İzleme planınızda tanımlanan veri toplama yöntemleri, ölçüm noktaları ve hesaplama metodolojilerini dijital olarak belgeleyin; Komisyon güncellemelerine hızla uyum sağlayın.
Monitoring Plan Temelinde Tesis GHG Envanteri (ISO 14064-1) — İzleme planınızın gerektirdiği tesis bazlı Kapsam 1 ve 2 emisyon verilerini sistematik ve denetlenebilir biçimde oluşturun.
Ürün Düzeyinde Emisyon İzleme ve Raporlama (ISO 14067) — Monitoring plan kapsamındaki her ürün kalemi için ayrı emisyon izleme metodolojisi tanımlayın ve dokümante edin.

CBAM (SKDM) Monitoring Plan Nedir, Nasıl Hazırlanır?