EN 15804 A1 vs A2 Versiyon Farkları: Geçiş Rehberi

A1 Amendment'tan A2'ye: Sektörel Bir Dönüşüm

EN 15804:2012 standardı, ilk yayımlandığından bu yana iki büyük amendment (değişiklik) geçirmiştir:

EN 15804:2012+A1:2013: Düzenleyici netleştirmeler
EN 15804:2012+A2:2019: Kapsamlı revizyon (ve A2:2021 ufak düzeltmelerle)

Bu iki amendment arasındaki farklar yalnızca teknik değil, sektörel olarak önemli bir geçiş yarattı. A1'e göre hazırlanmış binlerce EPD, A2 geçişiyle yeniden hazırlanmak zorunda kalındı. Bu makalede iki sürüm arasındaki temel farkları, geçiş takvimini ve üreticiler için pratik anlamını detaylandıracağız.

Konuya temel atmak için EN 15804 nedir ve EPD ISO 14025 yazılarımızı önereceğiz.

Önemli Bir Not: Versiyon vs Modül Karışıklığı

Bu konuda kafa karıştırıcı bir terim kullanımı vardır. Lütfen ayırın:

A1 (versiyon): EN 15804:2012**+A1**:2013 — standardın eski sürümü
A2 (versiyon): EN 15804:2012**+A2**:2019 — standardın yeni sürümü
A1 (modül): Hammadde temini modülü
A2 (modül): Hammaddenin tesise taşınması modülü

Versiyon ile modül kodları aynı harfleri taşısa da farklı kavramlardır. Bu makalede "A1 sürümü" ve "A2 sürümü" terimlerini standardın amendment versiyonları için kullanacağız.

Genel Bakış: Tablodaki Farklar

Özellik	A1:2013	A2:2019
LCIA yöntemi	CML 2001	EF 3.0 / 3.1
Modül D	Opsiyonel	Zorunlu
GWP kategorileri	Tek (GWP100)	Dört (total, fossil, biogenic, luluc)
Su tüketimi	Net su	WDP (AWARE bazlı)
Toksisite kategorileri	Sınırlı	Genişletilmiş (HTP-c, HTP-nc, ETP-fw)
Partikül madde	Yok	PM zorunlu
Toprak kalitesi	Yok	SQP eklendi
Biyojenik karbon	Sınırlı yaklaşım	Detaylı muhasebe
Karşılaştırılabilirlik	Esnek	Daha sıkı
Geçerlilik	Geçiş süreci sona erdi	Güncel sürüm

Ana Değişiklik 1: Modül D Zorunluluğu

A1 sürümünde Modül D (yeniden kullanım, geri kazanım, geri dönüşüm potansiyeli) opsiyoneldi. Birçok üretici modül D'yi raporlamadan EPD üretiyordu.

A2 sürümünde modül D zorunlu hale geldi. Bu, dairesel ekonomi prensiplerinin EPD metodolojisine entegre edilmesinin yansımasıdır.

Modül D'nin Önemi

Tipik Ürün	Modül D Etkisi
Yeniden kullanılabilir çelik kiriş	Yüksek negatif (kredi)
Geri dönüştürülebilir alüminyum profil	Yüksek negatif
Yakılabilir ahşap (enerji geri kazanım)	Orta negatif
Düzenli depolanan beton	Düşük (sınırlı kredi)
Kompozit malzeme (sınıflandırılması zor)	Düşük veya pozitif

Modül D, ürünün ömür sonu yönetiminin ardından gelecek yaşam döngüsüne ne kadar fayda sağlayacağını gösterir. LCA yaşam sonu modelleme yazımızda bu konuya derinlemesine baktık.

A2 ile modül D'nin zorunluluğu, EN 15804 modül yapısı yazımızda detaylandırdığımız tüm yapıyı yeniden çerçeveledi.

Ana Değişiklik 2: LCIA Yöntemi Değişti

A1: CML 2001

CML 2001, Hollanda Leiden Üniversitesi tarafından geliştirilen klasik LCIA yöntemiydi. A1 EPD'lerinde varsayılan kullanılırdı:

GWP100 (tek değer)
ODP, AP, EP, POCP
ADP elements ve fosil

CML 2001'in dezavantajı: Modern AB politika çerçevesi (Product Environmental Footprint, PEF) ile uyumsuzluğu.

A2: Environmental Footprint (EF) 3.0/3.1

A2 sürümünde EF 3.0 (sonradan EF 3.1) zorunlu hale geldi. EF; AB Komisyonu'nun PEF girişimi için geliştirdiği LCIA yöntem ailesidir. Avantajları:

Modern bilimsel temele dayalı
USEtox ile toksisite entegrasyonu
AWARE ile su kıtlığı entegrasyonu (ISO 14046 uyumlu)
AB politikalarıyla tam uyum
PEF çalışmalarıyla doğrudan karşılaştırılabilirlik

ISO 14046 su ayak izi yazımızda AWARE metodolojisini detaylandırdık.

A1 EPD'sindeki sayılar, A2'de aynı ürün için doğrudan kullanılamaz; LCIA yöntemi farkı sonuçları %5-30 arası değiştirebilir.

Ana Değişiklik 3: GWP'nin Dört Kategoriye Ayrılması

A1 sürümünde küresel ısınma potansiyeli (GWP) tek bir kategori olarak raporlanırdı:

A1: GWP100 (örn. 250 kg CO2-eq / m³ beton)

A2 sürümünde GWP dört alt kategoriye ayrıldı:

Kategori	Açıklama
GWP-total	Tüm sera gazlarının toplamı
GWP-fossil	Fosil kaynaklı CO2, CH4, N2O
GWP-biogenic	Biyojenik (biyolojik kaynaklı) CO2, CH4
GWP-luluc	Arazi kullanımı ve değişimi (LULUC) kaynaklı

Neden Bu Ayrıştırma?

Biyojenik karbon muhasebesi: Ahşap ürünlerin atmosferden CO2 çekme ve depolama özelliği şeffaf raporlanır
Fossil odaklı azaltım hedefleri: Klima politikaları fosil emisyonlara odaklanır
LULUC etkilerinin görünürlüğü: Tarım, ormancılık ve arazi değişimi etkileri ayrıştırılır
Karşılaştırılabilirlik: Ahşap, beton, çelik gibi farklı ürünler şeffaf karşılaştırılır

Pratik Örnek: Ahşap vs Çelik

Ürün	GWP-total (kg CO2-eq)	GWP-fossil	GWP-biogenic	GWP-luluc
1 m³ beton	250	245	+2	+3
1 m³ çelik	12,000	11,800	+50	+150
1 m³ konstrüktif ahşap	100	-800	+850	+50

Ahşap ürünler için GWP-fossil negatif'tir (atmosferden CO2 alır), ama GWP-biogenic ürünün ömür sonunda yanması durumunda salınan CO2'yi gösterir. A1'de bu detay görünmezdi.

Ana Değişiklik 4: Genişletilmiş Etki Kategorileri

A1'de raporlanması zorunlu olan etki kategorileri sınırlıydı. A2 ile birçok kategori eklendi:

A1 Zorunlu Kategoriler

GWP100
ODP
AP
EP
POCP
ADPE (elements)
ADPF (fossil fuels)

A2 Yeni veya Genişletilmiş Kategoriler

Kategori	A1	A2
GWP	Tek	Dört kırılım
Su tüketimi	Net su	WDP (AWARE bazlı)
Partikül madde	Yok	PM zorunlu
İyonize radyasyon	Yok	IRP zorunlu
Tatlı su ekotoksisite	Yok	ETP-fw
İnsan toksisitesi - kanserli	Yok	HTP-c
İnsan toksisitesi - kanser dışı	Yok	HTP-nc
Ötrofikasyon	Tek (EP)	Üç kırılım (fresh, marine, terrestrial)
Toprak kalitesi	Yok	SQP
Arazi kullanımı	Yok	Bazı PCR'larda

LCA etki kategorileri yazımızda her kategoriyi detaylandırdık.

A1'e göre 7-8 kategori raporlanırken, A2 ile bu sayı 15+ kategoriye çıktı. Bu, raporlamayı detaylandırırken hesaplama yükünü de artırdı.

Ana Değişiklik 5: Biyojenik Karbon Muhasebesi

A1 sürümünde biyojenik karbon (ahşap, biyokütle ürünleri için) net sıfır kabul edilirdi (basitleştirilmiş yaklaşım).

A2 sürümünde detaylı biyojenik karbon muhasebesi zorunlu hale geldi:

Hammadde aşamasında (A1) atmosferden alınan biyojenik karbon ürün içine girer
Bu karbon ürün ömrü boyunca depolanır (B aşaması)
Ömür sonunda (C aşaması) yakılır veya bozunursa tekrar atmosfere döner
Modül D'de geri kazanılan biyojenik karbon hesaplanır

Pratik Örnek

1 ton ahşap ürün için tipik biyojenik karbon akışı (A2 metodolojisi):

Aşama	Biyojenik C Akışı
A1 (orman büyümesi)	-1.83 ton CO2 (negatif, alındı)
A1-A3 (üretim)	+0.05 ton CO2 (üretim sürecinde küçük salım)
C3-C4 (yakma/depolama)	+1.78 ton CO2 (geri salım)
Modül D (enerji geri kazanımı kredisi)	-0.30 ton CO2 (kömür yakıt yerine)
Net	-0.30 ton CO2

Bu detay, ahşap inşaat ürünlerinin gerçek iklim etkisini şeffaf hale getirir. LCA bina sektörü bağlamında bu önemli bir gelişmedir.

A2 Geçiş Takvimi

Tarih	Durum
2019-Q4	A2 yayımlandı
2020-2021	Geçiş dönemi: A1 ve A2 paralel kabul
2022-Q1	A2 zorunlu hale gelmeye başladı (program operatörlerine göre)
2024-2025	A1 EPD'lerinin pazardan tamamen çekilmesi
2026+	Sadece A2 (ve sonraki sürümler) kabul ediliyor

Pratik olarak: 2024 sonrası başvurulan tüm yeni EPD'ler A2 ile uyumlu olmalıdır. A1 ile yayımlanmış EPD'ler hâlâ geçerlilik süresi içinde olabilir, ancak yenilenirken A2'ye geçmek zorundadır. EPD geçerlilik ve yenileme yazımızda yenileme stratejilerini ele aldık.

A1 → A2 Geçiş Stratejileri

A1 EPD'si sahibi üreticiler için tipik yenileme stratejileri:

Strateji 1: Tam Yenileme

LCA modelini sıfırdan A2 metodolojisi ile yeniden çalıştır
Yeni sayısal sonuçları rapor et
Modül D'yi ekle
Tam doğrulama yaptır
Süre: 6-9 ay

Strateji 2: Hızlı Geçiş

Mevcut LCA modelini A2 LCIA yöntemine güncelle
Modül D'yi ekle
GWP kırılımını uygula
Sınırlı doğrulama (yeniden değerlendirme)
Süre: 3-5 ay

Strateji 3: Dual Yayın

Geçiş döneminde hem A1 hem A2 EPD'sini paralel yayımla
Eski müşteri tabanına A1 sunulurken yeni pazarlara A2 sunulur
2025 sonrası sadece A2 kalır

ISO 14025 EPD doğrulama süreci yazımızda doğrulama tekrarını detaylandırdık.

Sektörel Etkiler

İnşaat Sektörü

A1 EPD'si olan çimento üreticileri toplu olarak A2'ye geçti
Sektör birlikleri (Cembureau, Worldsteel) ortak araştırmalar yürüttü
Yeşil bina sertifikalarında A2 puan kriterleri güncellendi

Yalıtım Sektörü

EPS, XPS, taş yünü gibi ürünlerin A1 EPD'leri yenilendi
Modül D ile geri dönüşüm potansiyeli vurgulandı
Biyobazlı yalıtım malzemeleri (kenevir, selüloz) GWP-biogenic ile öne çıktı

Ahşap Sektörü

A2 ile ahşap ürünlerin iklim avantajı şeffaflaştı
Pazarlamada GWP-fossil negatif değerleri kullanılıyor
Sürdürülebilir orman yönetiminin önemi arttı

Çelik ve Alüminyum

Geri dönüşüm modüllerinin (D) standardize edilmesi
Avoided burden hesaplamaları daha tutarlı hale geldi
LCA otomotiv sektörü tarafında da yansımaları oldu

Sayısal Karşılaştırma: Tipik Bir Beton EPD

Tipik bir senaryo: Aynı 1 m³ C30/37 betonun A1 ve A2 metodolojileri ile EPD sonuçları.

Etki Kategorisi	A1 (CML 2001)	A2 (EF 3.1)	Fark
GWP-total / GWP100 (kg CO2-eq)	248	252	+%1.6
GWP-fossil	(yok)	250	-
GWP-biogenic	(yok)	+1	-
GWP-luluc	(yok)	+1	-
ODP (kg CFC-11-eq)	1.2E-5	1.4E-5	+%17
AP (kg SO2-eq vs mol H+ eq)	0.45	0.31 (mol H+ eq)	(birim farkı)
EP-fresh (kg P-eq)	(tek EP)	0.0008	-
WDP (m³ water deprivation)	(yok)	1.2	-
Modül D	(genelde raporlanmamış)	-2.5 (klinker yan ürünü)	-

A1 ve A2 sonuçları doğrudan karşılaştırılamaz çünkü farklı LCIA yöntemleri kullanılır. EPD raporlarında hangi sürümün kullanıldığı net belirtilmelidir.

CBAM ve A2 Geçişi

CBAM/SKDM raporlamalarında EN 15804 EPD'leri gerçek veri (actual data) kanıtı olarak kullanılır. A2 metodolojisi:

GWP-fossil ayrı raporlandığından CBAM hesaplaması doğrudan yapılabilir
Modül A1-A3 net olarak gömülü emisyonu yansıtır
Verilerin EF 3.1 ile hesaplanması AB regülatif çerçevesi ile tam uyumlu

A1 EPD'leri CBAM için yetersiz görülüyor. CBAM kapsamındaki tüm üreticilerin A2'ye geçişi tamamlamış olması beklenmektedir.

A2 Sonrası: Ne Olacak?

A2 sürümü sektörde stabilize olduktan sonra olası gelişmeler:

EF 4.0 entegrasyonu: 2026-2027 dönemi için bekleniyor
Mikroplastik kategorisi: Henüz olgun değil ama gelişiyor
Biyoçeşitlilik etkisi: Daha detaylı yöntemler geliyor
Digital Product Passport entegrasyonu: A2'nin DPP ile birleşmesi
CPR Acquis ile zorunluluk: 2030 sonrası AB için yasal zorunluluk

Üreticiler A2'ye geçişi tamamladıktan sonra bu gelecekteki güncellemeler için kendilerini hazır tutmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

A1 EPD'sini "geçerli" sayıp yeniler boyunca kullanmak: 2025 sonrası yeşil bina projelerinde reddediliyor.
A1 sayılarını A2 raporunda kullanmak: LCIA yöntemi farklı, doğrudan transfer hatalı.
Modül D'yi opsiyonel sanmak: A2'de zorunlu.
GWP'yi tek değer olarak raporlamak: A2'de dört kırılım gerekli.
Birim farklarını gözden kaçırmak: A1'de SO2-eq, A2'de mol H+ eq olabilir.
Eski PCR alt belgelerini A2 EPD'sinde kullanmak: PCR'lar da A2'ye uygun güncellenmeli.
Doğrulayıcının A2 deneyimini sorgulamamak: A2 deneyimsiz doğrulayıcı hatalı kabul yapabilir.
A2 geçiş takvimini gözden kaçırmak: Pazara giriş geciktirebilir.

Üreticilere Pratik Öneriler

Durum	Öneri
A1 EPD'm var, geçerli	A2 yenilemesini 12 ay önceden planla
EPD'm yok, ilk EPD	Doğrudan A2 ile başla
Birden fazla A1 EPD'm var	Toplu yenileme planlamak maliyet verimli
AB ihalelerine başvuracağım	A2 zorunlu, geç kalmayın
CBAM kapsamındaki ürün üretiyorum	A2 stratejik avantaj sağlar
Yeni standart sürümü A3 mü gelecek?	A2 stabil, A3 öngörülmüyor

EPD program operatörleri yazımızda program operatörleri ile yenileme süreçlerini detaylandırdık.

Sonuç

EN 15804 A1'den A2'ye geçiş, inşaat EPD pratiklerinin AB modern politika çerçevesi (PEF) ile uyumlulaştırılmasının sonucu olarak gerçekleşti. Modül D zorunluluğu, EF 3.1 LCIA yöntemi, GWP'nin dört kategoriye ayrıştırılması ve biyojenik karbon muhasebesi en temel değişikliklerdir. Bu değişiklikler EPD'nin bilimsel detayını artırırken aynı zamanda hesaplama ve doğrulama yükünü artırdı.

A1'den A2'ye geçişi tamamlamış olmak, AB pazarında EPD geçerliliğinin temel koşuludur. CBAM, ESPR ve CPR Acquis gibi gelecek regülatif çerçeveler A2 metodolojisini referans alacaktır. CarbonEmit ekibi olarak, A1 EPD'lerin A2'ye yenilenmesi, A2 ile yeni EPD hazırlama ve doğrulama süreçlerinde uzman destek sunmaktayız.

EN 15804 A2 ile EPD hazırlamak veya A1'den A2'ye geçiş yapmak ister misiniz? CarbonEmit ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.